Mezopotamya tarihinin en önemli bileşenlerinden olan Sümerliler, M.Ö 4000. yıla dayanan bir tarihe sahiptirler. Bilim, sanat ve mimari gibi alanlarda önemli eserlere imza atmışlardır. Coğrafya, sosyoloji ve dönemin gereklilikleri gereği şekillenmiş olan Sümer Mimarisi Özellikleri nelerdir birlikte inceleyelim.
Sümer Mimarisi
Sümer şehirleri, Mezopotamya’nın güney kesimlerinde yer almaktadır. Tarihe geçen kayıtlarda milattan önce 4000 yılları ile 2350 yılları arasında yaşadıkları tahmin edilmektedir. Kesin bir kaynağı bulunmasada, Sümerlerin ırkının Orta Asya kökenli “sami” ırkı olduğu düşünülmektedir. Sümer uygarlığı bilinen en eski uygarlıktır. Yabancı literatürde Mezopotamya betimlenirken Sümer terimi kullanılmaktadır.
Mezopotamya Mimarisinde en çok iz bırakan dönemlerden birisi Sümerler dönemidir. Sümer Mimarisi Özellikleri incelendiğinde, Milattan Önce 4000. yıllarında tuğla kullanımı, tonoz yapılar devasa kubbeler inşa edecek kadar gelişmiş oldukları gözlemlenmektedir.
Sosyolojik açıdan bugün ki insan davranışına yakın eylemlerde bulunmuş olan Sümerler, ülke içerisinde dağınık şekilde şehirleşmişlerdir. Devasa mimari yapılar bırakmışlardır. Sümer şehirlerinden en büyüğü olan Uruk (Ahitçe’de Erech), şehir içerisinde devasa Eanna tapınağını bulundurmaktadır. Mimari özelliklerini incelediğimiz kısımda bu yapıya tekrar değineceğiz.
Sümer Mimarisi Özellikleri
Sümerler şehirlerini devasa tapınakların çevresinde kurarlardır. İnşa edilen tapınaklar, ziggurat gibi yapılar üzerinde şehrin üstünde konumlandırılırlardı. Dışarıdan ilk bakıldığında Mısır Piramitlerine benziyor olsalar da inşa ediliş şekilleri, mimari stilleri ve kullanılan yapı malzemeleri açısından büyük farklılıklar taşımaktadırlar. İnşa edilen bu yapılara zigguratlar üzerinden merdiven ile erişim sağlanabilirdi.
Mezopotamya mimarisi denildiğinde en çok karşılaşılan yapı türlerinden birisi zigguratlardır. Zigguratlar, bölge ülkelerinde birçok amaçla kullanılmıştır. Bunlar arasında, depo, tapınaklar için platform görevi, okullar gibi yapı çeşitleri yer almaktadır. Sümerler ise çoğunlukla, tapınak ve türbelerini zigguratlar üzerine kurmuşlardır.
Sümer Mimarisi Özellikleri ise şöyledir;
- Kerpiç, taş ve tuğla gibi malzemeler kullanılmıştır
- Tapınaklar, saraylar, sırlanarak boya, kabartmalar ve taşlar ile süslenirdi
- Dönemin mimarisi insanların toplu yaşamına uygun şekildeydi
- Dev kubbeler, tonozlar ve kemerler kullanıldı
- Payandalar, surlar inşa edildi
Mimarlık tarihi için oldukça önemli olan bu dönemde en çok kullanılan yapı malzemesi kerpiç olmuştur. Taş gibi malzemeleri daha çok süsleme amacı ile kullanmışlardır. İnşa edilen yapıların büyüklüğünü ve yüksekliğini bir başarı niteliği olan görmüş olan Sümerliler, inşa ettikleri yapıların dış cephelerini özenle süslemiş ve şekillendirmişlerdir.
Dönemin Önemli Mimari Eserleri
Tarihin bilinen en eski medeniyetlerinden olan Mezopotamya halkları, ilim, teknik ve mimarlık alanında büyük izler bırakmışlarıdır. Kendilerinden sonra gelen medeniyetlere bilgi olduğu kadar uygulanmış, inşa edilmiş eserlerde bırakmışlardır.
Sümer Mimarisi tarzı ile inşa edilmiş önemli eserler bulunmaktadır. Bunlar arasında, tapınaklara, saraylara, şehirleri korumak için inşa edilmiş surlara rastlamak mümkündür. Strucare ekibi olarak, sizler için ikonik Sümer Yapılarını bir araya getirdik.
Sümer Mimarisi Eserleri
- Anu / White Tapınağı
- Eanna Tapınağı
- The Great Ziggurat of Ur
- Ziggurat of Aqar Quf
- Chogha Zanbil
